Hoe goed kunnen AI-systemen eigenlijk uit de voeten met de website van een gemiddeld Nederlands MKB-bedrijf? Daar is nu voor het eerst een Nederlandse meting van. Op 4 november publiceerde het Eindhovense technologiebedrijf InSpace de eerste editie van zijn AI Visibility Index: een doorlichting van 481 websites van Nederlandse MKB-bedrijven in vijf branches. De conclusie laat zich in één zin samenvatten: de deur staat wagenwijd open voor AI, maar binnen valt weinig te halen.
Dat raakt een thema waar we eerder over schreven: klanten krijgen hun antwoord steeds vaker van een AI-assistent, nog vóór ze op een website klikken. Dit onderzoek laat met Nederlandse cijfers zien waar het voor veel bedrijven misgaat — en het is niet waar de meeste ondernemers het zoeken.
Wat de onderzoekers vonden
Van de 481 onderzochte websites waren er 433 bereikbaar voor de meting. Die sites kregen een score van nul tot vijf voor hoe goed een AI-systeem eruit kan opmaken wat het bedrijf doet, voor wie en tegen welke voorwaarden. De gemiddelde score: een magere 2,35. De opvallendste cijfers op een rij:
- Vrijwel niemand houdt AI tegen: 98,6 procent van de sites laat AI-crawlers zoals die van ChatGPT en Gemini gewoon toe. Slechts 1,4 procent sluit ze buiten.
- Bij 58,7 procent van de sites valt er voor een machine te weinig context te lezen over wat het bedrijf doet en welke diensten het levert.
- Maar liefst 84,5 procent heeft geen aparte pagina of beschrijving per dienst — alles staat op één hoop, of nergens.
- Bijna de helft (48,5 procent) mist machineleesbare basisgegevens over het bedrijf zelf.
- ICT-dienstverleners scoren gemiddeld het hoogst (2,76), juridische dienstverleners het laagst (2,13).
Voor de volledigheid: InSpace is een commercieel bedrijf dat zelf software verkoopt om beter gevonden te worden in Google en AI-platformen, en de precieze meetmethode is alleen op aanvraag beschikbaar. Neem de cijfers achter de komma dus met een korrel zout. Maar het patroon dat eruit oprijst, herkennen wij uit de praktijk maar al te goed: de meeste bedrijfswebsites zijn geschreven voor mensen die al weten wat het bedrijf doet — niet voor een systeem (of een nieuwe klant) dat het nog moet ontdekken.
De angst zit op de verkeerde plek
Als het over vindbaarheid in AI gaat, horen we van ondernemers vaak dezelfde zorg: sta ik wel 'aan'? Blokkeert mijn site ChatGPT niet per ongeluk? Dit onderzoek laat zien dat die zorg nauwelijks terecht is — bij ruim 98 procent van de bedrijven staat de deur gewoon open. Het echte probleem is wat er achter die deur ligt. Een AI-assistent die jouw site bezoekt om een vraag van een potentiële klant te beantwoorden, zoekt concrete, citeerbare informatie. Vindt hij die niet, dan citeert hij de concurrent bij wie dat wél lukt.
Niet de gesloten deur is het probleem, maar de lege etalage. AI mag bijna overal naar binnen — er valt alleen zelden iets te halen.
Wat is 'machineleesbare context' eigenlijk?
Het klinkt technischer dan het is. Machineleesbare context betekent simpelweg: informatie die een systeem zonder gokwerk uit je site kan halen. Denk aan een eigen pagina per dienst met wat die inhoudt en wat die ongeveer kost, kloppende basisgegevens zoals adres, werkgebied en openingstijden, en heldere antwoorden op de vragen die klanten echt stellen. Deels is dat techniek — gestructureerde data waarmee machines je gegevens kunnen uitlezen — maar het grootste deel is gewoon: opschrijven wat je doet.
Het verschil zie je meteen in een voorbeeld. 'Wij ontzorgen u van A tot Z met maatwerk en kwaliteit' is voor een AI (en eerlijk gezegd ook voor een mens) onbruikbaar: er staat geen enkel controleerbaar feit in. 'Wij verzorgen de loonadministratie voor horecabedrijven tot 50 medewerkers in de regio Utrecht, vanaf €12 per loonstrook' — dát is een zin die in een AI-antwoord belandt, met jouw bedrijfsnaam erbij. Dat 84,5 procent van de sites niet eens een aparte pagina per dienst heeft, betekent dat de meeste bedrijven die eerste, vage variant online hebben staan. Of helemaal niets.
Waarom juist expertisebedrijven dit laten liggen
Opvallend detail: juridische dienstverleners — bij uitstek bedrijven die het van hun kennis moeten hebben — scoren het laagst van de vijf gemeten branches. De onderzoekers wijzen erop dat veel bedrijven jarenlange vakkennis in huis hebben, maar die online nauwelijks uitleggen. Volgens Jelle Engels van InSpace hoeven ondernemers geen AI-expert te worden; ze moeten wel duidelijk maken waar hun bedrijf goed in is, welke problemen het oplost en voor wie. Een website die op die drie vragen geen antwoord geeft, mist de basis.
Dat wordt alleen maar belangrijker. Zoeken verschuift van zoekmachines naar gesprekken met AI-assistenten, en de volgende stap dient zich al aan: AI-agents die namens klanten zoeken, vergelijken en een voorselectie maken. Zo'n agent belt niet even om te vragen wat je precies doet. Wat niet op je site staat, bestaat voor dat systeem niet.
Je website is steeds vaker het enige gesprek dat je met een nieuwe klant voert — alleen voert een AI het namens jou. Zorg dat er wat te vertellen valt.
Dit kun je deze maand zelf doen
- Geef elke dienst een eigen pagina. Beschrijf per dienst wat die inhoudt, voor wie die bedoeld is en wat die (ongeveer of vanaf) kost. Dit is volgens het onderzoek de grootste gemiste kans — en het kost vooral schrijfwerk, geen techniek.
- Zet je basisgegevens op orde. Adres, werkgebied, openingstijden, contactgegevens: controleerbaar en op een logische plek. Bijna de helft van de gemeten sites mist dit, terwijl het een middag werk is.
- Vervang slogans door feiten. Loop je homepage langs en vraag bij elke zin: staat hier iets wat een klant (of een AI) kan citeren? Zo niet, herschrijf.
- Test het zelf. Vraag ChatGPT of Gemini wat jouw bedrijf doet en voor wie. Het antwoord laat precies zien wat er nu uit je site te halen valt — en waar de gaten zitten.
- Check tot slot je robots.txt. De kans is ruim 98 procent dat de deur gewoon openstaat, maar dan weet je het zeker en kun je je aandacht richten op waar het echt om gaat: de inhoud.
Zelf doen of hulp erbij?
Het meeste van bovenstaande lijst kun je prima zelf: diensten uitschrijven, gegevens aanvullen, vage teksten concreet maken. Wil je eerst weten waar jouw bedrijf staat — hoe je website er voor AI-systemen bijstaat en waar de snelste winst zit — doe dan de gratis AI-check. En is je site toe aan een grondigere opknapbeurt, zodat machines én mensen er goed mee uit de voeten kunnen, dan bouwen wij websites die daarop zijn ingericht; een eerste traject begint vanaf zo'n €1.500. Liever even sparren over wat dit voor jouw branche betekent? Loop gerust binnen.