Er verschuift iets fundamenteels in hoe bedrijven aan hun software komen. In het nieuwe State of AI-onderzoek van McKinsey, eind augustus gepubliceerd en gehouden onder ruim 1.700 organisaties in bijna honderd landen, staat een cijfer dat softwareleveranciers wakker houdt: 32 procent van de bedrijven zag het afgelopen jaar af van minstens één softwareaankoop — niet omdat het te duur was, maar omdat ze de functionaliteit zelf konden bouwen met AI-codeertools. Bij de bedrijven die het meeste rendement uit AI halen, ligt dat aandeel zelfs rond de helft. Wat betekent dat voor jou als ondernemer, die waarschijnlijk elke maand een flinke stapel softwareabonnementen afrekent? Meer dan je denkt — al zit er ook een keerzijde aan die in het enthousiasme nogal eens wordt overgeslagen.
Wat er precies aan de hand is
Softwareontwikkeling was jarenlang het domein van specialisten: wilde je iets op maat, dan huurde je een ontwikkelteam in en telde je maanden en tienduizenden euro's af. AI heeft die rekensom veranderd. Moderne AI-codeertools schrijven niet alleen losse regels code, maar bouwen complete werkende toepassingen: een offertetool die rekent met jouw prijsregels, een planbord dat met je agenda praat, een klantportaal dat bij jouw werkwijze past. Een ontwikkelaar die zulke tools goed inzet, bouwt in dagen wat vroeger weken kostte — en dat verschil zie je direct terug in de prijs van maatwerk.
Het McKinsey-onderzoek laat zien dat bedrijven daar massaal naar handelen. De afweging die vroeger bijna altijd op "kopen" uitkwam — want zelf bouwen was traag en duur — valt nu steeds vaker uit richting bouwen. Interessant is vooral wíé die keuze maakt: juist de bedrijven die aantoonbaar geld verdienen met AI, kiezen bijna twee keer zo vaak voor zelf bouwen als de rest. Dat is geen toeval. Wie zijn processen scherp heeft, weet precies waar standaardsoftware knelt — en kan dat gat tegenwoordig betaalbaar laten dichten.
De vraag verschuift van "welk pakket kopen we?" naar "wat hebben we eigenlijk nodig — en is dat niet gewoon te bouwen?"
Waarom dit ook voor het MKB relevant is
Je zou kunnen denken: leuk voor corporates met een eigen IT-afdeling, maar ik heb geen ontwikkelaars in dienst. Toch raakt deze trend het MKB misschien wel het hardst — in positieve zin. Tel eens op wat je maandelijks kwijt bent aan softwareabonnementen waarvan je maar een fractie gebruikt. Veel MKB-bedrijven betalen voor vijf, tien of meer tools die elk nét niet doen wat ze nodig hebben, met dubbele invoer en losse Excel-lijstjes als lijm ertussen. Precies voor die situatie is de rekensom veranderd: een klein, op maat gebouwd hulpmiddel dat één knelpunt écht oplost, kost tegenwoordig geen half jaarsalaris meer.
Wanneer is zelf laten bouwen het overwegen waard, en wanneer blijft kopen verstandiger? Een paar vuistregels:
- Kopen blijft logisch voor alles wat niet onderscheidend is en waar goede standaardpakketten voor bestaan: boekhouding, e-mail, salarisadministratie. Daar concurreer je niet op, dus bouw je er ook niet op.
- Bouwen wordt interessant zodra standaardsoftware jouw manier van werken in de weg zit: je wringt je processen in het pakket in plaats van andersom, of je betaalt voor drie tools om één taak gedaan te krijgen.
- Bouwen is bijna altijd de betere keus voor de verbindingen ertússen: automatische koppelingen die je offertes, planning, administratie en klantcommunicatie op elkaar laten aansluiten. Juist daar zit in het MKB de meeste verspilde tijd.
Bekijk wat custom software bij Taitanic inhoudt
De keerzijde: software is geen eenmalige aankoop
Nu de nuance, want die verdient dit verhaal wél. Hetzelfde onderzoek laat namelijk ook zien dat het aandeel bedrijven dat aantoonbaar winst uit AI haalt, al een jaar blijft steken rond de 37 procent. Snel iets kunnen bouwen is duidelijk niet hetzelfde als er iets aan verdienen. En wie een softwareabonnement opzegt om het zelf te bouwen, neemt ongemerkt ook taken over die eerst bij de leverancier lagen: beveiligingsupdates, back-ups, foutjes oplossen, de tool aanpassen als je bedrijf verandert. Een enthousiast in elkaar gezette tool waar niemand meer naar omkijkt, is over twee jaar geen bezit maar een risico.
Daar komt bij dat "even zelf bouwen" met AI verleidelijk makkelijk oogt. Voor een intern hulpmiddel dat een lijstje bijhoudt, is dat prima. Maar zodra er klantgegevens, betalingen of koppelingen met andere systemen in het spel zijn, wil je dat er iemand naar de beveiliging en de houdbaarheid heeft gekeken die dat vaker heeft gedaan. Het verschil tussen een demo die werkt en software waar je bedrijf op draait, zit precies in dat onzichtbare deel.
AI maakt bouwen goedkoop. Onderhouden, beveiligen en volhouden — dáár wordt het verschil gemaakt tussen een slimme zet en een dure les.
Eerst het proces, dan pas de software
De bedrijven die in het onderzoek het meeste uit AI halen, doen nog iets opvallends: ze stoppen AI niet in hun bestaande werkwijze, maar ontwerpen hun werkproces opnieuw mét AI erin. Dat klinkt abstract, maar praktisch betekent het: niet beginnen bij "welke tool schaffen we aan of bouwen we", maar bij "hoe zou dit proces eruitzien als we het vandaag opnieuw mochten inrichten?" Vaak blijkt dan dat je helemaal geen nieuwe software nodig hebt, maar een slimme koppeling tussen wat je al hebt. Of juist één klein maatwerkonderdeel op de plek waar het echt schuurt.
Zo pakken wij het bij Taitanic ook aan. We beginnen niet met bouwen, maar met kijken waar in jouw bedrijf de tijd en het geld weglekken — en of kopen, koppelen of bouwen daar het antwoord is. Soms is het advies gewoon: houd je huidige pakket, maar richt het beter in. Een afgebakend eerste traject, bijvoorbeeld één maatwerktool of een koppeling die twee systemen aan elkaar knoopt, begint vanaf zo'n €1.500. Een groter traject, zoals een compleet klantportaal of bedrijfsapplicatie, vanaf €5.000 — inclusief afspraken over dat onzichtbare deel: beveiliging, onderhoud en wie er verantwoordelijk is als er iets moet veranderen.
Wat je deze maand kunt doen
Begin klein en concreet. Zet je softwareabonnementen eens onder elkaar, met per tool twee vragen: gebruiken we dit echt, en doet het wat wíj nodig hebben — of hebben wij ons aangepast aan het pakket? Elke tool waar je bij de tweede vraag aarzelt, is een kandidaat om opnieuw te bekijken. Niet per se om op te zeggen, maar om bewust te kiezen: beter inrichten, vervangen, of laten vervangen door iets dat wél past. De trend uit het McKinsey-onderzoek is geen hype die overwaait; de rekensom achter kopen versus bouwen is blijvend veranderd. De ondernemers die daar het eerst rustig en nuchter naar kijken, plukken er de komende jaren de vruchten van.
Benieuwd waar in jouw softwarestapel de grootste kansen zitten? Doe de gratis AI-check, of vraag vrijblijvend een offerte aan voor dat ene knelpunt waar je al langer omheen werkt.